«Әділетті және Прогрессивті Қазақстанның Халықтық Конституциясы үшін!» жалпыұлттық коалициясы мүшелерінің Ұлытау облысына жұмыс сапары аясында Сәтбаев қаласындағы «Анненская» шахтасының жұмысшыларымен кездесу өтті. Жиында жаңа Конституция жобасы мен 15 наурызда өтетін республикалық референдум талқыланды. Кездесуге Премьер-министрдің орынбасары – ҚР Мәдениет және ақпарат министрі, коалиция төрағасының орынбасары Аида Балаева және депутаттар, заңгерлер мен сарапшылар қауымдастығының өкілдері қатысты. Жаңа Конституция жобасындағы еңбек адамына, өндірістегі қауіпсіздікке, әділ ережелерге және мемлекеттің азаматтар алдындағы жауапкершілігіне тікелей қатысты нормаларға ерекше назар аударылды.

Кездесуді ашқан Аида Балаева жаңа Конституция жобасы ең алдымен азаматтардың мүддесіне бағытталғанын және әсіресе, еңбек ұжымдарына жақын құндылықтарды бекітетінін атап өтті.

«Преамбуладан-ақ жобаның негізгі мәні көрініп тұр. Ол «Біз, біртұтас Қазақстан халқы…» деген сөздермен басталады. Бұл – өте маңызды акцент: Конституцияның авторы – бүкіл халық. Демек, еліміздің даму ережелері қандай болатынына бәріміз бірдей жауаптымыз. Преамбулада еңбек адамдарына ерекше жақын бағдарлар айқын көрсетілген: еңбек пен білімге құрмет, келер ұрпақ алдындағы жауапкершілік, «Заң мен Тәртіп» қағидаты, әділеттілік пен тұрақты дамуға арқа сүйеу. Шахта үшін бұл ұғымдар өте нақты мәнге ие. Тәртіп пен жүйе болмаса – қауіпсіздік болмайды. Ал әділ ережелер мен жауапкершілік болмаса – ұжымда да, қоғамда да сенім болмайды», – деді Аида Балаева.

Жүздесуге қатысушылар өнеркәсіптік өңір үшін және «Анненская» шахтасы сияқты кәсіпорындар үшін еңбекті қорғау, тәртіп, ережелердің тұрақтылығы және жұмысшы мамандықтарына құрмет көрсету мәселелері ерекше маңызды екенін атап өтті. Әңгіме барысында жаңа Конституция жобасында лайықты еңбек жағдайларын қамтамасыз етуге қатысты жауапкершілік нақтырақ айқындалатыны, ал өндірістегі қауіпсіздік қазіргі әлеуметтік саясаттың негізгі стандарттарының бірі ретінде қарастырылатыны айтылды.

Сонымен қатар өнеркәсіп саласы ұшырасып отырған заманауи сын-қатерлерге де назар аударылды. Әңгіме өндірістік процестерді цифрландыру, автоматтандыру, мониторинг жүргізу және цифрлық ортада азаматтардың құқықтарын қорғау мәселелері төңірегінде өрбіді. Технологиялардың дамуы қауіпсіздік кепілдіктерін күшейтумен қатар жүруі тиіс екені, соның ішінде дербес деректер мен цифрлық коммуникацияларды қорғау қажеттігі айтылды. 

Заңгер Серік Ақылбай конституциялық өзгерістердің құқықтық маңызына тоқталып, Негізгі заң нормалары абстрактілі тұжырымдар күйінде қалмай, адамның мүддесіне, қауіпсіздігі мен әділеттілікке нақты қызмет етуі тиіс екенін атап өтті.

«Жаңа Конституция елге қажет, өйткені осы жылдар ішінде Қазақстан айтарлықтай өзгерді. 1995 жылғы Конституция тәуелсіз мемлекет қалыптасуының күрделі кезеңінде қабылданған болатын. Ал бүгін біз болашаққа сеніммен қарап, алдымызға жаңа міндеттер қойып отырмыз. Маңыздысы – қазіргі жоба үлкен ортақ жұмыстың нәтижесі: оған ғалымдар, заңгерлер, сарапшылар, қоғам өкілдері қатысты, ал азаматтардан түскен ұсыныстар мыңдап саналады. Сондықтан бұл – Президенттің бастамалары мен қоғамның әділеттілікке, тұрақтылық пен қуатты мемлекетке деген сұранысын тоғыстырған шын мәніндегі халықтық құжат», – деді ол.

Кездесуде еңбек ұжымының ұстанымын өндіріс өкілдері де білдіріп, шахтерлер үшін қауіпсіздік, тәртіп, әлеуметтік қорғалу және еңбек адамына құрмет ерекше маңызға ие екенін атап өтті.

«Мен Шығыс-Жезқазған кенішінде тау-кен шебері болып жұмыс істеймін. Бұл сала үлкен жауапкершілік пен жоғары кәсібилікті талап ететінін жақсы білемін. Өндірісте әр адамның еңбегі ортақ нәтижеге қызмет етеді. Сондықтан тәртіп пен қауіпсіздік талаптарын сақтау – бәріміздің ортақ міндетіміз. Сол себепті жаңа Конституцияда еңбек адамының құқықтары мен оның әлеуметтік қорғалуы нақты көрсетілгені біз үшін маңызды. Заң үстемдігі, әділеттілік және тең мүмкіндіктер – өндіріс саласында еңбек ететін адамдар үшін сенімді болашақтың негізі», – деді Асылхан Тәліпов.

Осы ойды аға буын шахтерлері де жалғастырды, олар өнеркәсіптік өңір үшін еңбек, әділеттілік және заң әрқашан негізгі құндылықтар болғанын атап өтті.

«Жезқазған өңірінің кеніштерінде қырық жылға жуық еңбек етіп келемін. Тәуелсіздіктің алғашқы жылдарында ел қандай қиын жолдан өткенін жақсы білемін. Бүгінде Қазақстан қалыптасу кезеңінен өтіп, жаңа даму сатысына қадам басты. Мұндай уақытта мемлекеттілікті нығайту, азаматтардың құқықтарын қорғау және болашаққа берік негіз қалыптастыру аса маңызды. Жаңа Конституция біз үшін тағы бір маңызды құжат, өйткені онда Әділеттілік, Заң мен Тәртіп қағидаттары, еңбекке құрмет бекітіліп, елдің егемендігі мен аумақтық тұтастығы қорғалады. Бұл – адал еңбек ететін әр адамға тірек болатын құжат деп сенемін», – деді Тұрсынбек Мәкішев. 

Мәжіліс депутаты Аманжол Әлтай референдумның азаматтардың еркін тікелей білдіру тетігі ретіндегі маңызына тоқталып, қоғамның ел тағдырына қатысты маңызды шешімдерді талқылауға белсенді қатысуы қажеттігін атап өтті. Сонымен қатар ол экологиялық күн тәртібіне ерекше назар аударып, жаңа Конституция жобасында табиғатқа ұқыпты қарау мен экологиялық мәдениетті қалыптастыру болашақ ұрпақ алдындағы жауапкершіліктің маңызды бөлігі ретінде қарастырылатынын айтты. Оның пікірінше, қоршаған ортаны қорғау, жердің, судың және ауаның тазалығын сақтау, сондай-ақ экологиялық жауапкершілік талаптарын күшейту қоғамның ғана емес, ел дамуының тұрақты құқықтық бағдарларының біріне айналуы тиіс.

Қылмыстық құқық және криминология саласының маманы Нұрлан Дулатбеков те қоғам өміріндегі жауапкершілік, құқықтық тұрақтылық және заңның рөлі мәселесіне тоқталды. Ол өз сөзінде құқықтық мәдениеттің маңызын, қоғамдық келісім мен азаматтардың ел болашағын айқындайтын шешімдерге саналы түрде араласуының қажет екенін атап өтті. Сондай-ақ жаңа Конституция халыққа түсінікті әрі жақын болуы тиіс екенін, ал онда білім, ғылым, мәдениет және адами капиталдың басымдығын бекіту Қазақстан дамуының жаңа кезеңін білдіретінін айтты.

Жүздесу барысында шахтерлер мен еңбек ұжымы өкілдеріне жаңа Конституция жобасының негізгі ережелері түсіндіріліп, коалиция мүшелерімен пікір алмасу өтті. Диалогқа қатысушылар еңбек адамдары үшін ең бастысы, түсінікті әрі әділ нормалар, қауіпсіздік, кәсіби біліктілікке құрмет және ертеңгі күнге сенімділік екенін атап өтті.

Кездесу соңында алдағы референдум азаматтардың ел болашағын айқындауға тікелей араласуының маңызды кезеңі болатыны, ал еңбек ұжымдарының қолдауы конституциялық өзгерістерге қоғам тарапынан жоғары қызығушылық бар екенін көрсететіні айтылды.